De trams in Lissabon vormen een essentieel onderdeel van het openbaar vervoer. Ze rijden in veel delen van de stad waar je met de metro niet kunt komen.

Er zijn twee verschillende soorten trams: de historische "Remodelado"-trams en de moderne Siemens "Articulado"-trams.

De Remodelado-trams zijn die karakteristieke gele trammetjes die rammelend en piepend door de smalle straatjes van Lissabon rijden. De mooiste route is lijn E28, die een groot deel van het historische centrum doorkruist en vaak een hoogtepunt van de stad is.

De herkenbare gele Remodelado-trams

De Articulado-trams hebben een grotere capaciteit, maar zijn beperkt tot de vlakke delen van de stad. Ze rijden uitsluitend op lijn E15, die het centrum van Lissabon verbindt met de wijk Belém. Belém is een populaire toeristische wijk met veel bijzondere bezienswaardigheden en historische monumenten. De E15-tram is dan ook de beste manier om naar Belém te reizen.

Naast de reguliere routes voor het openbaar vervoer kun je ook kiezen voor speciale toeristische tramritten, maar houd er rekening mee dat deze aanzienlijk duurder zijn. In dit artikel geven we je een introductie tot het tramnetwerk van Lissabon, met details over de tarieven, dienstregelingen en andere nuttige informatie voor toeristen.
Gerelateerde artikelen: Inleiding tot Lissabon - Top 10 Lissabon

Tramlijn 15 in Belém

Hieronder vind je een samenvatting van de verschillende tramroutes in Lissabon en waarom je ermee zou willen reizen. Aan het einde van dit gedeelte staat een kaart waarop de tramroutes worden weergegeven.
E28 – Martim Moniz naar Campo Ourique (Prazeres)
Dit is de klassieke tramroute door de wijken Alfama, Baixa en Chiado, die de oostelijke en westelijke kant van het centrum van Lissabon met elkaar verbindt. De route komt langs veel historische delen van de stad en je zult deze route zeker willen nemen tijdens je verblijf. Helaas is tram 28 overdag erg druk; je kunt deze het beste vroeg op de dag nemen.
Gerelateerd artikel: Gids voor tram E28

E15 - Praça Figueira naar Algés
Tramlijn 15 verbindt het centrum van Lissabon (de wijk Baixa) met de wijk Belém en komt langs de LX Factory en de Santo Amaro-dokken. Dit is voor jou de beste manier om vanuit het centrum naar Belém te reizen.
Gerelateerd artikel: Gids voor tram E15.
Waarschuwing: Op deze route zijn zeer bedreven zakkenrollers actief, wees dus altijd voorzichtig met je waardevolle spullen.

Tram 28 voor de Sé-kathedraal is dé klassieke foto van Lissabon

E12 - Martim Moniz naar Martim Moniz (Alfama-ringlijn)
Tram E12 is een ringlijn in één richting (met de klok mee) door de wijken Baixa, Mouraria en Alfama. De E12 volgt het schilderachtige gedeelte van de E28-route door de wijk Alfama en is een goed alternatief voor de E28.
Gerelateerd artikel: Gids voor de E12

E24 - Praça Luis Camões naar Campolide
Deze lijn verbindt de wijk Chiado met de wijk Príncipe Real. Deze route is handig als je Príncipe Real wilt verkennen; je kunt uitstappen aan de noordkant (vlak bij metrostation Rato) en vervolgens in zuidelijke richting door Príncipe Real wandelen. Dit is ook de rustigste route waarop de Remodelado-trams rijden.
Gerelateerd artikel: Tram E24

E18 - Cais do Sodré naar Belém
Deze route volgt het traject van de E15 en zorgt voor extra capaciteit op het drukste gedeelte, tussen Cais do Sodré en Belém. Voorheen verbond deze route Cais do Sodré met het Palácio Nacional da Ajuda, maar door langdurige herstelwerkzaamheden is de route blijvend gewijzigd. Pak bus E18 om naar het paleis van Ajuda te reizen.

E25 - Martim Moniz naar Campo Ourique (Prazeres)
Deze lijn verbindt de wijk Baixa met Estrela en loopt door de wijk Lapa en langs Cais do Sodré. Dit is de route die het minst door bezoekers wordt gebruikt, maar biedt het een alternatieve route naar Estrela en komt door een aantal van de meest welvarende buurten van Lissabon.

Hieronder vind je een interactieve kaart waarop de tramroutes van Lissabon zijn weergegeven.

Legenda: Groen - E28, Blauw - E15, Paars - E12, Geel - E24, Grijs - E25

Goed om te weten: De tramroutes in Lissabon hebben een nummer dat wordt voorafgegaan door een E, wat staat voor "eléctrico".

Tram 28 terwijl deze door de wijk São Bento zoeft

Insider-tip: De E28 is een van de mooiste manieren om Lissabon te ontdekken, maar tussen 10:00 en 18:00 uur zijn er vaak alleen staanplaatsen. De beste manier om een zitplaats te bemachtigen, is door op te stappen bij een van de beginpunten: Martim Moniz of Campo Ourique.

Alle trams en bussen in Lissabon worden geëxploiteerd door Carris en het tariefsysteem is geldig voor alle tramroutes.

Een los kaartje dat je aan boord van de tram koopt, kost € 3,30. In de Articulado-trams koop je kaartjes bij de kaartjesautomaten aan boord, terwijl je ze in de oudere Remodelado-trams bij de chauffeur koopt.

Een kaartje kopen in de tram is lastiger dan het klinkt; beide soorten trams zijn altijd erg druk en in de Articulado-tram accepteert de automaat alleen gepast geld.

Een veel betere optie is om een 24-uurs ov-kaart te kopen. Deze kost € 7,25 en is geldig voor alle trams, metro's en bussen in Lissabon. Het enige nadeel is dat dit 24-uurs ticket alleen bij metrostations verkrijgbaar is. Het ticket wordt geladen op de herbruikbare Navegante-kaart, die bij de eerste aankoop € 0,50 kost. Vergeet niet om je ticket te valideren wanneer je de tram instapt.

Insider Tip: Voor toeristen is dit 24-uurs ticket ontzettend voordelig, omdat het ook geldig is voor de Elevador da Glória (€ 4,30), de Elevador de Santa Justa (€ 5,30) en alle trams van Lissabon: een hele dag sightseeing voor slechts € 7,25!

De Elevador da Bica

De tram is een belangrijk onderdeel van het openbaar vervoer in Lissabon en de bedrijfstijden weerspiegelen het belang van elke route. Voor lijn 15E en 28E beginnen de diensten vroeg in de ochtend (07:00 uur) en gaan ze door tot laat in de avond (23:00 uur), met minstens vier ritten per uur.

De 12E rijdt door tot 20:00 uur, terwijl de E18-route stopt na de avondspits en niet rijdt op zondag. Lijn 25E is het meest beperkt, aangezien deze in het weekend helemaal niet rijdt… De exacte dienstregelingen kun je bekijken op de website van Carris:
www.carris.pt/

Zelfs als je de exacte tijden weet, hebben de trams regelmatig vertraging door het verkeer, personeelstekort of foutgeparkeerde auto's. Bij alle grote tramhaltes staan digitale informatieborden die de vertrektijd van de volgende tram nauwkeurig aangeven. Deze borden zijn veel handiger dan de papieren dienstregelingen.

Tip voor toeristen: De ongeschreven regel voor de trams (het oudere Remodelado-type) en bussen in Lissabon is dat je voorin bij de chauffeur instapt en achterin uitstapt. Als je probeert om voorin een bus of tram te verlaten, kun je rekenen op afkeurende blikken van de oudere Portugezen.

Tram 28 in Lissabon bij Portas do Sol in Alfama

Het is erg jammer dat er een hele sectie gewijd moet worden aan de zakkenrollers die de populaire toeristische tramroutes teisteren. Deze zakkenrollers richten zich vaak op overvolle trams, zoals de 15E en 28E, en slaan meestal hun slag bij mensen die vlak bij de uitgangen staan. Het gaat hierbij puur om opportunisten (ze zijn nooit agressief of gewelddadig) die alleen toeristen uitkiezen die hun gezonde verstand niet gebruiken of simpelweg onvoorzichtig zijn.

Draag tassen of rugzakken altijd aan de voorkant, laat dure camera's nooit aan je schouder hangen (bandjes kunnen worden doorgesneden) en stop waardevolle spullen altijd goed weg in je tas. De zakkenrollers zijn net zo vaak vrouwen als mannen…

De toeristische trams bieden een meer ontspannen, maar ook duurdere manier om de stad te verkennen

Geen enkele andere stad in Europa maakt gebruik van zulke oude trams als de Remodelado-trams, die oorspronkelijk uit de jaren 30 stammen. De reden dat ze in Lissabon nog steeds rijden, is dat de straten te smal zijn voor langere trams en het terrein te heuvelachtig voor voertuigen met meerdere draaistellen.

De meeste normale tramroutes hebben flauwe of helemaal geen hellingen, met ruime bochten en volop de ruimte, maar dat geldt niet voor Alfama! De tramrails in Alfama zijn de steilste ter wereld, terwijl de draaicirkel van het enkele rijtuig maar net langs de gevels van de eeuwenoude, overhellende gebouwen scheert.

Toen het volledige tramnetwerk in de jaren 90 werd gemoderniseerd, kon alleen route 15E worden overgezet op moderne trams. Als onderdeel van dat project vond men het passender om de historische trams te voorzien van nieuwe motoren, remmen en elektronica; vandaar dat de trams opnieuw gemodelleerd werden (in het Portugees 'Remodelado').